Change Management [Quản trị sự thay đổi]…

 

Một môn học, một chuyên đề, một text book toàn chữ, không tính toán phức tạp; nhưng là niềm ám ảnh của người giảng vì giảng rách cổ họng, là nỗi sợ hãi của người học vì 90% biết chắc là mình fail môn dù đó là cấp học tiến sĩ.
Tôi nhớ đây cũng là môn mà tôi giảng sau này do trường giao, một môn là 45 tiết thì hết 40 tiết phải “gào thét” đủ cách để tư duy của người học nhận thức về sự thay đổi. 5 tiết còn lại chỉ là quản trị vì quản trị chỉ là phương pháp.
Là môn mà luôn làm tôi lúng túng nhiều nhất, 6 tỷ noron thần kinh phải chạy như google, hàng chục, hàng trăm case study, ví dụ, kính thưa các kiểu kim cổ đông tây để minh họa, để người học hiểu, nó như một quá trình “tẩy não” format sạch sẽ những gì cũ kỹ, phế tích, tàn dư trong suy nghĩ.
☘️ Hơn 3.000 năm trước…
“Lời sau cùng, ta nói với các ông trước khi ta nhập diệt Niết Bàn: thế gian này vạn sự đều thay đổi, ta để lại chánh pháp là cây trụ chống trời, bản thân các ông phải là con thuyền ngày đêm lội ngược dòng bản ngã của chính mình để vượt qua bên kia là bến bờ vô ngã; nếu lỡ khi có lạc dòng thì hãy neo vào trụ chánh pháp tự soi lối cho mình mà tiếp tục đi” [trích di ngôn của Đức Phật]
Hàm ý Đức Phật nói: vạn sự thế gian này đều thay đổi theo quy luật “thành, trụ, hoại, diệt”. Không có gì là mãi mãi, nếu con người cứ mãi chấp mê cái cũ, không tự nỗ lực tự làm mới mình mỗi ngày thì đó là một sự bơi xuôi dòng trong tụt hậu, tối tăm.
Sau này các học thuyết quản trị đều thống nhất chỉ ra theo ngôn ngữ kinh tế về sản phẩm dịch vụ, tổ chức: hình thành, phát triển, tăng trưởng, suy tàn. Cũng không có gì ngạc nhiên về sự trùng hợp này, vì bản thân Phật giáo đã là một khoa học.
☘️ Vậy con người thích thay đổi gì?
Ah, chỉ có một thứ mà con người không những thích mà rất cố hữu: thay lòng đổi dạ.
Lòng dạ con người là thứ thay đổi nhanh nhất; nhưng rất tiếc nó thường đi theo hướng tiêu cực nhiều hơn.
Vì bản chất: thay đổi lòng dạ là thứ thay đổi về âm mưu, thủ đoạn, mẹo vặt, khôn ranh; chứ không phải là sự thay đổi về tư duy, nhận thức, hành động có tính chất sáng suốt, đổi mới, mạnh dạn đập bỏ cái cũ, dũng cảm đối đầu với chính mình, mạnh mẽ tiếp thu cái mới, gan dạ đối đầu với thử thách và chông gai.
Đó là một quá trình tự sửa mình, chỉnh đốn mình, làm mới mình; nó đau đớn như con rắn phải gồng mình chà xát thân thể vào cái cây nào sần sùi, gai góc nhiều nhất, để trầy xước, bong tróc lớp vỏ cũ, vảy cũ, để mọc nên một bộ da mới.
Có lẽ, vì đau đớn quá, nên con người thường lười thay đổi chăng?
☘️ Độ khuyếch tán chiến thuật?
Là điều tôi và các bạn tôi luôn [là người bản xứ] bị ăn chửi nhiều nhất, nhận những cơn mưa tổng sỉ vả, những cơn nổi giận lôi đình từ mentor [người huấn luyện] trong thời gian học khóa Lãnh đạo và Chiến lược [Leadership and Strategy, tại Mỹ] trong tất cả các tình huống giả định, thực tập mô phỏng, và mô hình thực chiến cụ thể trong các bài phân tích tình huống tại doanh nghiệp. Nhưng, đó là điều tôi nhớ mãi nhất, kỷ niệm nhiều nhất, và đột phá tư duy mãnh liệt nhất mà tôi còn vận dụng đến ngày hôm nay.
Nôm na, dù làm bất cứ cái gì trong cuộc đời này, nó đều có 4 giai đoạn:
- Lựa chọn
- Khủng hoảng
- Định hình
- Biến tấu
Ví dụ:
- Trong thiết kế: người designer sẽ lựa chọn phong cách thiết kế của mình trong hàng ngàn concept khác nhau. Nhưng khi lựa chọn xong thì khủng hoảng, mâu thuẫn không biết concept này đã chuẩn hay chưa? Họ lại tiếp tục thay đổi, trằn trọc, suy tư, lật lại, so sánh, chỉnh sửa, đối chiếu; để định hình một phong cách thiết kế riêng cho mình. Sau khi định hình xong, thì họ đạt đẳng cao hơn là biến tấu các thiết kế tùy thích một cách vững vàng tay nghề, tự tin thuyết phục người đối diện.
- Trong hôn nhân: bạn trai hay bạn gái khi lựa chọn mẫu người mình yêu, kết hôn; rồi sẽ khủng hoảng vì người này là vợ làm chồng, làm cha làm mẹ cho những đứa trẻ nổi không, có thích nghi nổi gia đình nội ngoại hai bên không, có chống chèo nổi với cuộc sống cơm áo gạo tiền khắc nghiệt này không? Rồi cũng re-check lại lựa chọn của mình, để đi đến quyết định hôn nhân. Khi đi đến quyết định hôn nhân rồi, thì lại phải càng biến tấu, sáng tạo, tự làm mới mình để cuộc hôn nhân không đi vào nhàm chán, bế tắc, vô vọng hoặc vững vàng lèo lái gia đình thành tổ ấm chứ không phải tổ lạnh.
- Trong âm nhạc: người biến tấu đỉnh cao có thể thổi sáo bằng cái chai thủy tinh mà không cần khoan lỗ như cây sáo phổ thông. Đó là người đỉnh cao về nghệ thuật làm chủ âm thanh mà không cần cây sáo.
- Trong nấu ăn: người đầu bếp luộc gà không cần nước, chỉ cần muối hột và củ hành là đủ; các nhà sản xuất dụng cụ thì biến tấu chảo chiên không dầu, chảo chiên không dính v.v
- Trong chiến tranh: người Pháp nói ở trận Điện Biên: nếu quân Việt Minh đánh theo cách nghĩ của người Pháp thì chúng tôi chắc chắn thắng vì chúng tôi đọc được tất cả chiến lược, chiến thuật, kỹ thuật hành quân, nắm rất rõ nguồn lực của các ông; nhưng chúng tôi không ngờ Việt Minh lại có thiên tài Võ Nguyên Giáp với lối đánh “vây, lấn, tấn, diệt” nằm ngoài tất cả các giáo trình mà chúng tôi được học tại các học viện quân sự danh tiếng của Pháp; chúng tôi thua là xứng đáng.
[Lưu ý: khuyếch tán là danh từ đặc thù chuyên ngành chiến lược, chiến thuật; còn trên giáo trình nó ghi chung là biến tấu, ý nghĩa tương đương nhau]
☘️ TS. Alan Phan…
Có lẽ nếu các bạn Google thì quá dư thừa để nói hay khen ngợi về ông; một ngôi sao sáng người Việt trên bầu trời hải ngoại.
Một tầm vóc doanh nhân toàn cầu, một trí thức thứ thiệt, một tư duy tươi mới, một tay viết văn chương từ chuyện ăn chơi thất tình trai gái đời thường đến kiêm phân tích tài chính như một người nghệ sĩ tài hoa, một cuộc đời thăng trầm nụ cười nước mắt, một nỗi lòng luôn đau đáu về quê hương, giới trẻ Việt Nam - dù khi đó tóc ông đã nhuốm màu muối tiêu.
Ông mất đi, là một sự hụt hẫng rất lớn cho giới trí thức, giới doanh nhân; là niềm tiếc thương đến mức mà Giáo sư Y khoa Nguyễn Văn Tuấn (Úc), một ngôi sao sáng khác trên bầu trời hải ngoại đã phải thốt lên: “tôi rất vinh dự, hãnh diện được TS. Alan Phan nhắc đến tên mình trong bài viết của ông, dù tôi và ông chỉ nghe tên nhau qua không gian mạng mà tiếc nuối chưa được một lần gặp nhau”
- Quê hương những đêm chờ sáng
- Sao quê hương mình già nua đến vậy
- Ngoài vùng phủ sóng
Không có cuốn sách nào của TS. Alan Phan mà tôi bỏ sót, nhưng đó là 3 bài viết trong hàng ngàn bài viết của ông mà tôi đọc không biết bao nhiêu lần để tự thúc đẩy chính mình.
☘️ Lời kết…
Tất cả cái gì thực sự mới, là một sự thay đổi đầy nỗ lực đến từ bên trong chứ không phải hình thức bên ngoài.
Nhưng, cái bên trong ấy là đến từ bộ não, là nhận thức, tư duy và hành động; chứ không phải là thay lòng đổi dạ.
Và đó mới là sự khác biệt duy nhất.

Nguồn: Thầy Hoành